Cena produktu to dopiero początek kalkulacji importu. Ta sama maszyna może wyglądać tanio w ofercie EXW i drogo w DDP, choć po dodaniu transportu lokalnego, odpraw, opłat portowych i podatków proporcje się odwrócą. Reguła Incoterms® wskazuje, gdzie kończą się koszty i ryzyko sprzedawcy, a zaczynają obowiązki kupującego. Porównujemy EXW, FOB, DAP i DDP oraz podpowiadamy, o co zapytać chińskiego dostawcę.
Incoterms® 2020 nie ustalają ceny, płatności ani przejścia własności. Porządkują dostawę, ryzyko, transport i formalności celne.[1] W umowie potrzebujemy dokładnego miejsca i wersji reguł, np. FOB Shanghai, Incoterms® 2020 lub DAP Poznań, dokładny adres, Incoterms® 2020.
Jak wybór reguły przekłada się na Twój koszt i ryzyko
Najniższa cena na fakturze nie oznacza najtańszego importu. Porównujmy koszt dostarczenia towaru do magazynu, nie tylko ofertę fabryki.
| Reguła | Główny transport | Odprawa eksportowa | Odprawa importowa i należności | Gdzie przechodzi ryzyko? |
| EXW | kupujący | kupujący | kupujący | w zakładzie sprzedawcy, przed załadunkiem |
| FOB | kupujący | sprzedawca | kupujący | po umieszczeniu towaru na statku |
| DAP | sprzedawca | sprzedawca | kupujący | w nazwanym miejscu, przed rozładunkiem |
| DDP | sprzedawca | sprzedawca | sprzedawca | w nazwanym miejscu, przed rozładunkiem |
Do ceny doliczamy odbiór, załadunek, dokumenty, odprawy, terminal, fracht, ubezpieczenie, cło, VAT i dostawę krajową. Ustalmy również, kto płaci za postój, kontrolę lub magazynowanie.
EXW – kiedy się opłaca, a kiedy dostawca przerzuca na Ciebie cały problem
Przy EXW sprzedawca udostępnia zapakowany towar we wskazanym miejscu, najczęściej w fabryce. Nie ma obowiązku załadowania go na podstawiony pojazd ani przeprowadzenia odprawy eksportowej. Od tego punktu kupujący organizuje operację i ponosi związane z nią ryzyko.[2]
EXW może być korzystne, gdy mamy operatora w Chinach, konsolidujemy zakupy z kilku fabryk lub chcemy kontrolować trasę. Musimy jednak policzyć:
- odbiór i załadunek w fabryce;
- transport do magazynu konsolidacyjnego lub portu;
- dokumentację oraz odprawę eksportową;
- opłaty lokalne spedytora i terminala;
- ryzyko uszkodzenia już podczas załadunku.
Problem pojawia się, gdy zagraniczny kupujący nie może sprawnie wykonać formalności eksportowych w Chinach. Warto wtedy zaproponować FCA zakład sprzedawcy: fabryka ładuje towar i odpowiada za eksport, a kupujący przejmuje dalszy transport.[2]
FOB – dlaczego jest popularne przy frachcie morskim i kiedy lepsze jest FCA
FOB jest popularne, ponieważ oddziela lokalną część dostawy od frachtu morskiego. Sprzedawca dostarcza towar do portu, przeprowadza eksport i ponosi koszty do załadunku na wskazany statek. Kupujący wybiera przewoźnika, płaci fracht i organizuje import oraz dostawę w Polsce. W chwili załadunku przechodzi też ryzyko.
Importer zachowuje kontrolę nad głównym transportem. W zapytaniu wskażmy port, np. FOB Ningbo, i potwierdźmy, czy cena zawiera dokumenty, odprawę, terminal oraz załadunek.
FOB jest przeznaczone wyłącznie dla transportu morskiego i śródlądowego wodnego. Kontener zwykle trafia pod kontrolę przewoźnika w terminalu przed załadunkiem na statek. Wtedy ICC wskazuje na FCA, które lepiej odzwierciedla faktyczny punkt przekazania ładunku.[3] FOB jest powszechne, ale nie wybierajmy go automatycznie.
DAP – kto odpowiada za odprawę importową i skąd biorą się dopłaty
Przy DAP Incoterms sprzedawca organizuje przewóz do dokładnie wskazanego miejsca i ponosi ryzyko do chwili udostępnienia towaru na środku transportu, gotowego do rozładunku. Kupujący odpowiada za rozładunek, odprawę importową, cło, VAT oraz inne należności przywozowe.[4]
DAP jest wygodne, gdy chcemy otrzymać ładunek blisko magazynu, lecz samodzielnie kontrolować import. Dopłaty pojawiają się, gdy:
- w umowie podano tylko miasto, bez adresu i konkretnego punktu dostawy;
- oferta nie określa opłat terminalowych, agencyjnych lub magazynowych;
- dokumenty są błędne, przez co powstaje postój lub koszt kontroli;
- kupujący nie uwzględnił cła, VAT-u i kosztu rozładunku;
- przewoźnik pobiera opłatę za odprawę lub przedstawienie towaru organom.
Poprośmy o wykaz pozycji wliczonych w cenę. Hasło „door delivery” nie zastępuje zapisu DAP z nazwanym miejscem.
DDP – kiedy „wszystko w cenie” naprawdę wychodzi taniej
DDP nakłada na sprzedawcę najszersze obowiązki: organizuje transport i obie odprawy oraz ponosi cło i podatki do nazwanego miejsca.[4] Kupujący odpowiada zasadniczo za rozładunek. DDP może się opłacać przy powtarzalnych przesyłkach, jeśli sprzedawca legalnie działa jako importer i przekazuje komplet dokumentów.
Zapytajmy jednak, kto będzie importerem, jaki kod i wartość zostaną zadeklarowane, gdzie nastąpi odprawa oraz czy otrzymamy dokument celny. Jeśli import odbywa się w imieniu innego podmiotu, polski kupujący może nie uzyskać dokumentu potrzebnego do rozliczenia VAT. Niska cena może też wynikać z błędnej klasyfikacji lub kosztów ujawnionych dopiero przy dostawie.
DDP wybierajmy wtedy, gdy model jest przejrzysty i zgodny z przepisami, a oszczędność wynika ze skali sprzedawcy — nie z braku dokumentów.
Co odpowiedzieć dostawcy, który upiera się przy EXW
Zamiast zgadzać się na niepełną wycenę, wyślijmy precyzyjną prośbę:
Proszę o ofertę FCA [pełny adres fabryki], Incoterms® 2020, obejmującą załadunek, odprawę eksportową i dokumenty. Alternatywnie proszę o cenę FOB [port], Incoterms® 2020, ze wskazaniem wszystkich opłat lokalnych ujętych w cenie. Proszę również podać liczbę i wymiary opakowań, masę brutto, kod HS oraz termin gotowości towaru.
Jeśli fabryka oferuje tylko EXW, poprośmy o ceny za załadunek, transport do portu i pomoc w eksporcie. Dane przekażmy spedytorowi, aby policzył koszt od odbioru do dostawy. Taki zakup wymaga większej kontroli po naszej stronie.
Chcesz porównać EXW, FOB, DAP i DDP dla konkretnego zamówienia? W Statkiem.pl wspólnie sprawdzimy koszty lokalne, fracht, odprawę i dostawę końcową. Zorganizujemy import pełnokontenerowy FCL oraz wsparcie agencji celnej, abyśmy przed potwierdzeniem zamówienia znali rzeczywisty koszt i zakres odpowiedzialności.
Przypisy
[1] International Chamber of Commerce, oficjalna strona reguł Incoterms® 2020: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/incoterms-2020/
[2] ICC Academy, „FCA & EXW Incoterms® 2020 explained”. https://academy.iccwbo.org/incoterms/article/incoterms-2020-exw-or-fca/
[3] ICC Academy, „Incoterms® 2020: FCA or FOB?”: https://academy.iccwbo.org/incoterms/article/incoterms-2020-fca-or-fob/
[4] ICC Academy, „DAP & DDP Incoterms® 2020 explained”:
